It is interesting to see how the Royal Institute Dictionary sets forth the various uses of the word. I have also tried to match up the usages stated in this dictionary:
(Translations of the RID are mine)
ได้
1. ก. รับมาหรือตกมาเป็นของตัว เช่น ได้เงิน ได้ลูก ได้แผล;
Verb. To receive or acquire, for example, to receive money, give birth, achieve
[TL.com] to receive; to obtain; acquire; get; have got
2. ใช้ประกอบท้ายคํากริยามีความหมายต่าง ๆ แล้วแต่ความแวดล้อม คือ อาจ, สามารถ,
เช่น เดินได้ เขียนได้;
Placed after a main verb and provides several meanings depending on the context including “might” and “have the ability to”. For example, “can walk”; “has the ability to write”.
[TL.com] [v, t] can; to be able; is able; am able; may; might
3. สําเร็จผล เช่น สอบได้;
To achieve a result, for example, “to pass a test”;
[TL.com] [v, adv., colloq.] [of a test or an exam] to pass
4. อนุญาต เช่น ลงมือกินได้ ไปได้;
(receive) permission, for example, “You may begin eating”; “You may go”
5. (ไว) คําช่วยกริยาบอกอดีต เช่น ได้กิน ได้ไป; เรียกเงินหรือสิ่งที่ได้
มาว่า เงินได้ รายได้.
[grammar] an auxiliary verb indicating past tense, for example, “has eaten”; “had gone”;
[TL.com] [aux.v] [aspect marker indicating present and present perfect—action which happened in the past and continues to the present] did
______________________________________________________________
Iwasaki and Ingkaphirom (2005;2009 page167) have an interesting take on the grammatical use of the word:
"Change-of-state, or inchoative aspect, concerns two opposing states and indicates that a change from one state to another has taken place, e.g., 'it has become expensive.' 'ได้': This pre-verbal auxiliary verb indicates that some situation is realized. It is used in both present/future and in past contexts. It is similar to the English expression, 'get/got (an opportunity) to do something.' In the present/future context:"
เขาเรียนหนักมากถึงได้เป็นหมอ - He studied very hard. That' why he has become a doctor. (The authors call this a "potential auxiliary".)
เขียนไว้ดีกว่าจะได้ไม่ลืม - It is better to write it down so that I won't forget it. (The authors call this a "aspectual auxiliary".)
In the past context, they provide the following examples:
ไปถามอาจารย์เมื่อวาน ก็ได้คุยกับอาจารย์หลายๆ ท่านที่สอนอยู่น่ะนะคะ - "I went to ask the teachers . . . yesterday, and I got to talk to many teachers who are still teaching."
They further note that when ได้ is used in a negative context with ไม่, the usage is normally past tense:
แล้วตอนนั้นแบบคนก็ไม่ได้นอนกันเลย - And at that time people did not get to sleep.
Interesting, no?
for the Thai language
