ชาวบ้านที่ไม่ยอมขายที่ดินให้ผู้มีอิทธิพล ระวังจะโดนไข้โป้ง
chaaoM baanF theeF maiF yaawmM khaaiR theeF dinM haiF phuuF meeM itL thiH phohnM raH wangM jaL do:hnM khaiF bpo:hngF
Villagers who refuse to sell their land to influential persons should be concerned about becoming a shooting victim.

พวกที่เป็นรัฐมนตรีรวย แต่ชาวบ้านต้องอดอยากปากแห้ง
phuaakF theeF bpenM ratH thaL mohnM dtreeM ruayM dtaaeL chaaoM baanF dtawngF ohtL yaakL bpaakL haaengF
"The ministers are rich while the villagers starve."

เมื่อชาวบ้านทราบว่า จะมีโอกาสได้เข้าเฝ้าฯ เพื่อถวายความจงรักภักดี ปรากฏว่า พสกนิกรทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่ลูกเล็กเด็กแดงไปจนถึงผู้สูงอายุจากที่ต่าง ๆ พร้อมใจกันสวมเสื้อสีเหลืองมาจับจองลานพระบรมรูปทรงม้า เพื่อรอการถวายพระพร
meuuaF chaaoM baanF saapF waaF jaL meeM o:hM gaatL daiF khaoF faoF pheuuaF thaL waaiR khwaamM johngM rakH phakH deeM bpraaM gohtL waaF phaH sohkL niH gaawnM thookH phaehtF thookH waiM dtangF dtaaeL luukF lekH dekL daaengM bpaiM johnM theungR phuuF suungR aaM yooH jaakL theeF dtaangL dtaangL phraawmH jaiM ganM suaamR seuuaF seeR leuuangR maaM japL jaawngM laanM phraH baawM rohmM maH ruupF sohngM maaH pheuuaF raawM gaanM thaL waaiR phraH phaawnM
"Whenever [Thai] people learn that there will be an opportunity to have an audience with [The King] (and) to demonstrate their loyalty, they, [his] subjects of all sexes and ages, from the youngest of children to the elderly, from various places, join together and don their yellow shirts and blouses and find a place (for themselves) at the equestrian statue of King Chulalongkorn to wait to pay their respects to the King."

ชาวบ้านเกิดแรงบันดาลใจในการทำงานของช้าง จึงนำเอาช้างในอากัปกิริยาต่าง ๆ มาเป็นเนื้อหาสำหรับแกะสลักไม้
chaaoM baanF geertL raaengM banM daanM jaiM naiM gaanM thamM ngaanM khaawngR chaangH jeungM namM aoM chaangH naiM aaM gapL giL riH yaaM dtaangL dtaangL maaM bpenM neuuaH haaR samR rapL gaeL saL lakL maaiH
"Villagers gain inspiration from the work-ethic of elephants; they thus use various elephant behaviors and poses to make wood carvings."

มีการปลูกยูคาลิปตัสรุกเข้าไปในที่ที่ชาวบ้านทำกินอยู่มีกรณีพิพาทเกิดขึ้นเป็นประจำ
meeM gaanM bpluukL yuuM khaaM lipH dtatL rookH khaoF bpaiM naiM theeF theeF chaaoM baanF thamM ginM yuuL meeM gaL raH neeM phiH phaatF geertL kheunF bpenM bpraL jamM
"Conflicts always arise when (people) plant eucalyptus trees in areas where villagers make their living. ."

ทหารยิงปืนขึ้นฟ้าขู่ให้ถอยห่างไปพร้อมกันเตือนให้ชาวบ้านที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียงหลบเข้าที่ปลอดภัย
thaH haanR yingM bpeuunM kheunF faaH khuuL haiF thaawyR haangL bpaiM phraawmH ganM dteuuanM haiF chaaoM baanF theeF yuuL naiM bawL riH waehnM glaiF khiiangM lohpL khaoF theeF bplaawtL phaiM
"The soldiers fired into the air to move (them) back while at the same time warning local residents to find shelter."

ปีที่แล้วชาวบ้านแถบนี้ตายเพราะกาฬโรคเป็นจำนวนมาก
bpeeM theeF laaeoH chaaoM baanF thaaepL neeH dtaaiM phrawH gaanM laH ro:hkF bpenM jamM nuaanM maakF
"Last year many villagers in this area died from bubonic plague."

ชาวบ้านในชนบทนิยมดื่มเหล้าขาวกัน
chaaoM baanF naiM chohnM naH bohtL niH yohmM deuumL laoF khaaoR ganM
"Rural villagers like to drink rice wine."

กังหันน้ำที่ชาวบ้านทำขึ้นเป็นสิ่งประดิษฐ์จากไม้ไผ่ ถือเป็นภูมิปัญญาแบบชาวบ้าน
gangM hanR naamH theeF chaaoM baanF thamM kheunF bpenM singL bpraL ditL jaakL maaiH phaiL theuuR bpenM phuumM bpanM yaaM baaepL chaaoM baanF
"The bamboo waterwheel built by the villagers is considered to be [an aspect of] folk wisdom."

ชาวบ้านต่างสุมไฟไล่ยุงในตอนกลางคืน
chaaoM baanF dtaangL soomR faiM laiF yoongM naiM dtaawnM glaangM kheuunM
"At night all the villagers light fires to keep the mosquitoes away."

ชาวบ้านช่วยกันตามหาเด็กที่หายไป
chaaoM baanF chuayF ganM dtaamM haaR dekL theeF haaiR bpaiM
"The villagers all went to look for the missing child."

ชาวบ้านเป็นหูเป็นตาแทนตำรวจดูแลความปลอดภัยในหมู่บ้าน
chaaoM baanF bpenM huuR bpenM dtaaM thaaenM dtamM ruaatL duuM laaeM khwaamM bplaawtL phaiM naiM muuL baanF
"The villagers act as the eyes and ears of the police, [working] to keep the village safe."

ทางการแบ่งสันปันส่วนที่ดินให้ชาวบ้านเกือบร้อยครอบครัว เพื่อใช้ทำการเกษตร
thaangM gaanM baengL sanR bpanM suaanL theeF dinM haiF chaaoM baanF geuuapL raawyH khraawpF khruaaM pheuuaF chaiH thamM gaanM gaL saehtL
"The officials apportioned land among approximately 100 families to use for farming."

รัฐบาลขานรับด้วยเอาใจชาวบ้าน
ratH thaL baanM khaanR rapH duayF aoM jaiM chaaoM baanF
"The government responded, taking the side of the local population."

ชาวบ้านเขย่าติ้ว เสี่ยงทายเซียมซี
chaaoM baanF khaL yaoL dtiuF siiangL thaaiM siiamM seeM
"Rural people shake sticks in a bamboo cylinder to read their fortunes."

มีบางฝ่ายกล่าวว่าการทำเหล้าของชาวบ้านเป็นการทำผิดกฎหมาย แต่อีกฝ่ายมีข้อโต้แย้งเป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน
meeM baangM faaiL glaaoL waaF gaanM thamM laoF khaawngR chaaoM baanF bpenM gaanM thamM phitL gohtL maaiR dtaaeL eekL faaiL meeM khaawF dto:hF yaaengH bpenM phuumM bpanM yaaM chaaoM baanF
"There are some who would say that distilling spirits by villagers is breaking the law; but, others would argue that it is an example of folk wisdom [and practice]."

ชาวบ้านต่างขวัญผวา กลัวเกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้นมาอีก
chaaoM baanF dtaangL khwanR phaL waaR gluaaM geertL haehtL gaanM baaepL neeH kheunF maaM eekL
"All the villagers were frightened out of their wits; they were afraid that these murders would continue again and again."

เกิดเหตุสุ่มยิงชาวบ้าน ในเขตพื้นที่หนึ่ง
geertL haehtL soomL yingM chaaoM baanF naiM khaehtL pheuunH theeF neungL
"A shooting incident involving villagers occurred in a particular area."

พวกชาวบ้านเลี้ยงดูปูเสื่อพวกนักพัฒนาเป็นอย่างดี
phuaakF chaaoM baanF liiangH duuM bpuuM seuuaL phuaakF nakH phatH thaH naaM bpenM yaangL deeM
"The locals took good care of the development officials and entertained them warmly."

ชาวบ้านจะบริจาคข้าวที่เป็นผลผลิตส่วนเกินให้แก่วัด
chaaoM baanF jaL bawL riH jaakL khaaoF theeF bpenM phohnR phaL litL suaanL geernM haiF gaaeL watH
"The villagers will donate any surplus rice they produce to the temple."

วันนี้ทั้งวันเราออกสัมภาษณ์ความเห็นของชาวบ้านข้าราชการพ่อค้าแม่ค้า เพื่อจะหยั่งเสียงดูว่าพวกเขาคิดอย่างไรบ้างต่อร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้
wanM neeH thangH wanM raoM aawkL samR phaatF khwaamM henR khaawngR chaaoM baanF khaaF raatF chaH gaanM phaawF khaaH maaeF khaaH pheuuaF jaL yangL siiangR duuM waaF phuaakF khaoR khitH yaangL raiM baangF dtaawL raangF ratH thaL thamM maH nuunM chaL bapL neeH
"All day today we went out and surveyed the thinking of ordinary people, government officials, and shopkeepers to find out what they thought about this draft constitution."

ปลาร้าเป็นอาหารชนิดหนึ่งที่มีผู้นิยมบริโภคเป็นจำนวนมากโดยเฉพาะชาวบ้านแถบภาคอีสาน
bplaaM raaH bpenM aaM haanR chaH nitH neungL theeF meeM phuuF niH yohmM bawL riH pho:hkF bpenM jamM nuaanM maakF dooyM chaL phawH chaaoM baanF thaaepL phaakF eeM saanR
"Fermented fish is a very popular type of food and is widely consumed, especially by local people in the Northeast."

เมื่อถึงฤดูกาลน้ำท่าอุดมสมบูรณ์ชาวบ้านในชนบทจะออกหาปลา ทั้งปลาเล็ก ปลาใหญ่ เพื่อนำมาปรุงเป็นอาหาร
meuuaF theungR reuH duuM gaanM naamH thaaF ooL dohmM sohmR buunM chaaoM baanF naiM chohnM naH bohtL jaL aawkL haaR bplaaM thangH bplaaM lekH bplaaM yaiL pheuuaF namM maaM bproongM bpenM aaM haanR
"When times of abundant water come to the rivers, rural villagers go fishing for both small and large species to make into food."

ส่วนปลาตัวเล็ก อย่างปลาซิวปลาขาว ปลาปลากระดี่ กุ้งชาวบ้านมักนำมาหมักทำเป็นปลาร้า ปลาจ่อมบ้าง
suaanL bplaaM dtuaaM lekH yaangL bplaaM siuM bplaaM khaaoR bplaaM bplaaM graL deeL goongF chaaoM baanF makH namM maaM makL thamM bpenM bplaaM raaH bplaaM jaawmL baangF
"Small fish, such as minnows, whitefish, gourami, and shrimp are fermented to make fermented fish and pickled fish dip."

วัสดุอุปกรณ์ที่ชาวบ้านใช้หมักปลาร้านั้นที่สำคัญ เกลือ ขาดไม่ได้เลย รำ ข้าวคั่ว
watH saL dooL ooL bpaL gaawnM theeF chaaoM baanF chaiH makL bplaaM raaH nanH theeF samR khanM gleuuaM khaatL maiF daiF leeuyM ramM khaaoF khuaaF
"The most important ingredient which the villagers use to make fermented fish is salt; you can’t make fermented fish without it. Also they use rice-bran and roasted rice."

คำว่า "หมักปลา" หากเป็นภาษาชาวบ้านอีสาน เขาจะเรียกกันว่า "เอียบปลา"
khamM waaF makL bplaaM haakL bpenM phaaM saaR chaaoM baanF eeM saanR khaoR jaL riiakF ganM waaF iiapL bplaaM
"The term หมักปลา (to ferment fish) in Northeastern village language is เอียบปลา."

หากเปรียบกับคนอีสานชาวบ้านเข้าใจในความหมายเดียวกันกับคำว่า "สีแตก" ไม่ใช่คำหยาบคายแต่อย่างใด...
haakL bpriiapL gapL khohnM eeM saanR chaaoM baanF khaoF jaiM naiM khwaamM maaiR diaaoM ganM gapL khamM waaF seeR dtaaekL maiF chaiF khamM yaapL khaaiM dtaaeL yaangL daiM
"If you think about how Northeastern people understand the meaning of the word สีแตก, you will see that the meaning is not at all rude or coarse..."

จุดยืนทางการเมืองอย่างนี้ เกือบไม่ต่างอะไรกับที่ชาวบ้านบอกว่าผู้บริหารสาธารณะโกงก็ได้ แต่ขอให้มีผลงานเป็นใช้ได้
jootL yeuunM thaangM gaanM meuuangM yaangL neeH geuuapL maiF dtaangL aL raiM gapL theeF chaaoM baanF baawkL waaF phuuF baawM riH haanR saaR thaaM raH naH go:hngM gaawF daiF dtaaeL khaawR haiF meeM phohnR ngaanM bpenM chaiH daiF
"This political position is not significantly different from that of most people who way that public officials are allowed to be a little bit corrupt as long as they are effective."

ชาวบ้านตามแนวชายแดนทั้งสองประเทศ หลายหมื่นคนล้วนแต่ตกเป็นเหยื่อของสถานการณ์
chaaoM baanF dtaamM naaeoM chaaiM daaenM thangH saawngR bpraL thaehtF laaiR meuunL khohnM luaanH dtaaeL dtohkL bpenM yeuuaL khaawngR saL thaanR naH gaanM
"Thousands of villagers along the borders of both countries have become victims of these circumstances."

ศาลาการเปรียญปลูกเป็นศาลาโถง สำหรับเป็นที่ชาวบ้านมาชุมนุมฟังเทศน์ และทำบุญกัน
saaR laaM gaanM bpriianM bpluukL bpenM saaR laaM tho:hngR samR rapL bpenM theeF chaaoM baanF maaM choomM noomM fangM thaehtF laeH thamM boonM ganM
"The temple’s sermon hall was built as a spacious pavilion to serve as a place where local people could meet, listen to sermons, and make merit."

ชาวบ้านนิยมใช้รางรองน้ำฝนติดไว้ที่ชายคาบ้านเพื่อรองรับฝนเอาไว้ใช้
chaaoM baanF niH yohmM chaiH raangM raawngM naamH fohnR dtitL waiH theeF chaaiM khaaM baanF pheuuaF raawngM rapH fohnR aoM waiH chaiH
"It is common for homeowners to use gutters along the eaves of their houses to collect rain water."

ชาวบ้านที่กู้เงินกองทุนหมู่บ้านไปใช้ หาได้นำไปใช้เพื่อเพิ่มสมรรถภาพในการผลิตของตนเพียงแต่นำเงินไปซื้อโทรศัพท์มือถือ,ตู้เย็น และทีวีเท่านั้น
chaaoM baanF theeF guuF ngernM gaawngM thoonM muuL baanF bpaiM chaiH haaR daiF namM bpaiM chaiH pheuuaF pheermF saL matH thaL phaapF naiM gaanM phaL litL khaawngR dtohnM phiiangM dtaaeL namM ngernM bpaiM seuuH tho:hM raH sapL meuuM theuuR dtuuF yenM laeH theeM weeM thaoF nanH
"Rural people who borrowed money from the village bank do not use the funds to increase their efficiency to produce [goods]; rather, [they] use the money to buy only mobile phones, refrigerators, and televisions."

ชาวบ้านที่กู้เงินกองทุนหมู่บ้านไปใช้ หาได้นำไปใช้เพื่อเพิ่มสมรรถภาพในการผลิตของตน เพียงแต่นำเงินไปซื้อมือถือ,ตู้เย็น และทีวีเท่านั้น
chaaoM baanF theeF guuF ngernM gaawngM thoonM muuL baanF bpaiM chaiH haaR daiF namM bpaiM chaiH pheuuaF pheermF saL matH thaL phaapF naiM gaanM phaL litL khaawngR dtohnM phiiangM dtaaeL namM ngernM bpaiM seuuH meuuM theuuR dtuuF yenM laeH theeM weeM thaoF nanH
"Villagers who borrowed money from the village common fund do not use these funds to increase their efficiency to produce [goods]; rather, [they] use the money only to buy mobile phones, refrigerators, and televisions."

ในฤดูฝนชาวบ้านต้องสร้างเหมืองฝายเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง
naiM reuH duuM fohnR chaaoM baanF dtawngF saangF meuuangR faaiR pheuuaF gakL gepL naamH waiH chaiH naiM reuH duuM laaengH
"During the rainy season, rural people need to build irrigation ditches to retain water which will be used during the dry season."

มีเพียงเขาและอีกสามสี่ครัวเรือนเท่านั้นที่ยังคงไถนาด้วยภูมิปัญญาชาวบ้านแบบดั้งเดิม
meeM phiiangM khaoR laeH eekL saamR seeL khruaaM reuuanM thaoF nanH theeF yangM khohngM thaiR naaM duayF phuumM bpanM yaaM chaaoM baanF baaepL dangF deermM
"Only his and three other homes continue to plow their fields using this tried and true ancient method."

เมื่อชาวบ้านอดอยาก อะไรก็เกิดขึ้นได้
meuuaF chaaoM baanF ohtL yaakL aL raiM gaawF geertL kheunF daiF
"When the people are starving, anything can happen."

แค่รับระบบกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมของฝรั่งมาใช้ในเมืองไทย ก็ทำให้กฎหมายและความยุติธรรมอยู่ห่างไกลจากชีวิตจริงของชาวบ้านไปมากแล้ว
khaaeF rapH raH bohpL gohtL maaiR laeH graL buaanM gaanM yootH dtiL thamM khaawngR faL rangL maaM chaiH naiM meuuangM thaiM gaawF thamM haiF gohtL maaiR laeH khwaamM yootH dtiL thamM maH yuuL haangL glaiM jaakL cheeM witH jingM khaawngR chaaoM baanF bpaiM maakF laaeoH
"Even adopting foreign legal systems and judicial processes for use in Thailand has caused law and justice to be even further removed from the real lives of the common people."